De laatste dagen regent het weer nieuws over de Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelatie) en de gevolgen daarvan. Zzp’ers geven aan dat het steeds moeilijker is om opdrachten te vinden en verschillende organisaties trekken daarom aan de bel. Lees hier een overzicht.

ZP Facts: “Opdrachten vinden moeilijker door DBA”

Naar aanleiding van de overgang van de VAR naar de Wet DBA hebben ZP Facts en bemiddelaar HeadFirst – die elk kwartaal de ZP Index publiceren – de Wet DBA Opiniemonitor geïntroduceerd. Via de website www.dbafeedback.nl kunnen zowel zp’ers (zelfstandig professionals) als opdrachtgevers hun mening geven over de wet.

Tijdens een voormeting in april bleek dat meer dan de helft van de 700 zp’ers verwachtte dat de Wet DBA het vinden van opdrachten in de weg zou zitten. Deze week werd bekend dat inmiddels driekwart van de zelfstandigen merken dat het moeilijker is om opdrachten te vinden.

Ook andere cijfers uit het meest recente onderzoek tonen de toenemende zorgen van de zp’er. Zo maakt 86% zich zorgen om de handhaving van de wet, die vanaf volgend jaar zal plaatsvinden, en 67% geeft aan dat de administratieve rompslomp sinds de wet is toegenomen.

Ten slotte is in zowel de voormeting als in de nieuwe meting gevraagd of de zp’er na invoering van de Wet DBA overweegt om te stoppen als zelfstandige. In de april gaven de cijfers een optimistisch beeld: slechts 12% gaf aan dat stoppen een overweging was en 70% zei ongestoord verder te gaan.

De vijf maanden die volgden hebben het vertrouwen echter doen afnemen. Eind september is het percentage potentiële stoppers gestegen naar 25%. Bovendien is het grote aantal zp’ers dat zich niet wilden laten beïnvloeden door de verandering, gedaald naar iets meer dan de helft.

De onderzoeken laten zien dat de Wet DBA een onverwachte omslag heeft veroorzaakt onder zp’ers. Juist omdat zelfstandig professionals over het algemeen zelf kiezen voor ondernemerschap, werd niet verwacht dat de invoering en gevolgen van de wet DBA een dergelijk effect zou hebben op de overweging doorgaan/stoppen.

FNV: “Verbeter uitvoering wet DBA”

Tot voor kort was FNV Zelfstandigen sterk vóór de Wet DBA maar daar kwam de vakbond deze week op terug. Na honderden klachten spreekt FNV zich toch kritisch uit over de uitvoering van de wet: deze moet sterk verbeterd worden om te voorkomen dat legitieme ondernemers er de dupe van worden.

De Wet DBA is in het leven geroepen om schijnzelfstandigheid tegen te gaan. De handhaving van de wet kan echter op twee manieren negatief uitpakken voor de zzp’er. Enerzijds leidt het bij opdrachtgevers tot terughoudendheid omdat zij bang zijn voor boetes van de Belastingdienst.

Anderzijds hebben zzp’ers zelf ook op directe wijze last van de uitvoering van de wet. Zij worden onterecht aangezien voor schijnzelfstandigen, met de financiële gevolgen van dien. “In sommige gevallen zijn ze de helft van hun inkomen kwijt”, licht Josien van Breda-Hoekstra, directeur van FNV Zelfstandigen, toe in het FD.

Ondanks de kritische noot is FNV absoluut niet tegen de Wet DBA. De vakbond gelooft nog steeds in het positieve effect ervan, zodat zo veel mogelijk ‘gedwongen’ zelfstandigen (weer) een dienstverband krijgen. Wat dat betreft zou de DBA inmiddels al z’n vruchten hebben afgeworpen.

ZZP Nederland: “Stop belemmering ondernemers”

ZZP Nederland, met 40.000 leden de grootste belangenorganisatie van zzp’ers, introduceerde eind oktober het DBA Actieplatform onder de noemer ‘Stop belemmering ondernemers’, nadat uit onderzoek onder hun eigen achterban bleek dat 10% geen opdrachten (meer) had.

Ook ZZP Nederland stelt dus dat in een poging schijnzelfstandigheid tegen te gaan, de echte ondernemers juist tegengewerkt worden. In het slechtste geval lopen zij zelfs inkomsten mis als direct gevolg van de invoering van de Wet DBA.

Concreet wil ZZP Nederland met het DBA Actieplatform in december een petitie aanbieden aan de Tweede Kamer. Met deze petitie hopen zij twee zaken te bewerkstelligen: 1) een eigen wettelijke positie die zorgt voor rechtszekerheid voor zelfstandige ondernemers en 2) een vrijwaringsperiode van 5 jaar verbinden aan de toepassing van goedgekeurde modelcontracten.

Afgelopen woensdag werd bekend dat ook twee andere ondernemersorganisaties, Zelfstandigen Bouw en MKB Belangen, zich scharen achter de actie van ZZP Nederland, omdat ook zij zien dat de wet voor “duizenden” zelfstandig ondernemers juist in het nadeel werkt.

VNO-NCW: “De wet moet de ijskast in”

Vandaag trekt ook werkgeversorganisatie VNO-NCW aan de bel. Zij waren in september nog positief, maar vinden de recente reacties  alarmerend genoeg om van standpunt te veranderen. “Er is chaos en onzekerheid ontstaan”, zegt voorzitter Hans de Boer tegen de NOS.

Deze onzekerheid zou spelen bij ongeveer 500.000 zelfstandigen, waarvan 100.000 “serieuze problemen” ondervind door de wet. Dit is volgens De Boer vooral ontstaan nadat er naast de zes modelcontracten – die in eerste instantie wél duidelijkheid boden – ruimte werd gegeven aan allerlei aangepaste modelcontracten.

Werkgevers zijn daardoor het overzicht kwijt en nemen het zekere voor het onzekere: dan maar even geen contracten met zzp’ers, om een eventuele naheffing te voorkomen. De Boer pleit dan ook om de wet voor twee jaar in de ijskast te zetten, om voorlopig de angst bij werkgevers weg te nemen.

CBS: “Toename zzp’ers stokt”

Het CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek) komt vandaag evenwel met opvallende cijfers: voor het eerst in jaren stagneert de toename van het aantal zzp’ers in Nederland. Sinds het derde kwartaal van 2003 groeide het aantal met 400.000.

De stagnatie betekent niet zozeer dat er niet meer zzp’ers zijn gestart, maar juist dat meer zzp’ers zijn gestopt als zelfstandige. Terwijl er drie jaar geleden 4,1% stopte, was dat dit jaar 5% (bijna 75.000 zzp’ers). Van deze groep verliet het grootste deel de arbeidsmarkt. De rest begon als werknemer, meestal met een flexibele arbeidsrelatie.

Een link met de Wet DBA ligt voor de hand, maar het CBS kan dit niet direct als oorzaak aanwijzen. “We zagen al een kentering in de cijfers voordat de wet van kracht werd. Het kan zijn dat bedrijven hierop anticipeerden”, stelt hoofdeconoom van het CBS Peter Hein van Mulligen in de Volkskrant.

In dat geval levert de Wet DBA het door het kabinet gewenste resultaat op. Toch kan de oorzaak van de stagnatie ook een andere oorzaak hebben. Van Mulligen: “Conjuncturele effecten spelen ook een rol. Het gaat beter met bedrijven en dan wordt de drempel om mensen aan te nemen lager.”

Wiebes: “Handhaving wordt uitgesteld”

De verantwoordelijke voor de Wet DBA, staatssecretaris Eric Wiebes (Financiën), heeft een brief aan de Tweede Kamer na alle kritiek een maand vervroegd. Vandaag informeerde hij de Kamer met een mededeling die van groot belang is voor alle partijen: de handhaving wordt verder uitgesteld.

Hoewel de handhaving op 1 januari 2017 zou starten, na een vrijwaringsperiode van ruim een half jaar, verschuift dit moment met een jaar. Pas vanaf 1 januari 2018 gaat de Belastingdienst dus de Wet DBA handhaven. Daarmee hoopt hij de zorgen voorlopig weg te nemen.

Lees de brief hier. Wordt vervolgd.