Het is weer zover: zzp’er moet gratis werken?
Op Twitter zien we de hashtag weer verschijnen: #tegendebakker. Deze verwijst naar alle opmerkingen die men wél plaatst tegen een zzp’er, maar niet tegen een bakker. De aanleiding? Twee vacatures waarin respectievelijk een bank en de overheid vraagt om gratis werk van een zzp’er. Geen gratis brood, wel twee weken gratis zzp’en.
Om de paar maanden komt deze discussie weer terug. Waarom worden zzp’ers vaak gevraagd om gratis te werken? Onlangs schreef journalist Teun van de Keuken hierover nog een dringende column (“Doe nooit iets voor niets”) en ook nu is er aanleiding voor commotie.
LEES OOK: Zin en onzin van algemene voorwaarden voor zzp’ers [expertcolumn]
De vacatures: twee weken gratis inwerken
Het AD merkte twee vacatures op: Rijkswaterstaat vraagt om een contractadviseur voor twee maanden inclusief twee weken inwerken tegen ‘nultarief’ en ook de Rabobank vraagt van ICT-specialisten om de eerste twee weken gratis in te werken.
Beide organisaties wordt om een reactie gevraagd. Rijkswaterstaat stelt een dergelijke voorwaarde alleen bij specifieke functies. De functie in kwestie hoort daar niet bij en dus hebben ze de vacature inmiddels aangepast. De schuld ligt volgens Rijkswaterstaat daarom eerder bij bemiddelingsbureau HeadFirst.
De Rabobank laat echter weten dat de twee weken gratis inwerken gebruikelijk is in de IT-markt, waarvoor de vacature bedoeld was. ”Bij zzp’ers in de IT gaat het meestal om langdurige opdrachten, waarbij commitment van de zzp’er verwacht mag worden,” stelt Nanne van Nunen, woordvoerder van de Rabobank.
“Overheid moet goede voorbeeld geven”
Deze gang van zaken is tegen het zere been van verschillende partijen. Een aantal politici reageert verontwaardigd, vooral omdat het deels de overheid betreft. Gijs van Dijk (PvdA) vindt het ‘niet kunnen’ en heeft inmiddels Kamervragen gesteld.
Ook Maarten Post, de voorzitter van ZZP Nederland, vindt het een schande: “Je zou verwachten dat Rijkswaterstaat – een overheidsbedrijf – het goede voorbeeld zou moeten geven.” Hij vindt dat zzp’ers eigenlijk nooit akkoord moeten gaan met gratis werken. Ze maken het niet alleen moeilijk voor zichzelf, maar kunnen hiermee ook de markt voor anderen verpesten.
#tegendebakker wordt een nieuw leven ingeblazen
Freelance journaliste Franka Hummels ziet persoonlijke omstandigheden – weinig werk of weinig ervaring – voor veel zzp’ers als aanleiding om akkoord te gaan met gratis werken. Wat haar betreft kun je het de zzp’er dan ook niet zozeer kwalijk nemen, zo vertelt ze in EenVandaag.
Het belangrijkste is dat organisaties en mensen begrijpen dat zzp’ers net als alle andere werkenden gewoon betaald horen te krijgen voor hun diensten. Zelf wordt ze vaak gevraagd om gratis te werken, omdat er geen budget is en het goed is voor haar exposure. In december 2015 vroeg ze zichzelf af: dit zeg je toch ook niet tegen de bakker?
Het was het begin van #tegendebakker, waarmee Twitteraars allerlei voorbeelden verzamelden van situaties die de zzp’ers wél tegenkomt, maar voor een bakker ondenkbaar zijn. Gratis een brood bakken om te proeven? Een rare vraag. Gratis een proeftekst maken voordat je een freelance tekstschrijven inhuurt? Een veelvoorkomende vraag.
Jij en 3 andere bakkers gaan allemaal een brood bakken zodat ik kan zien wat ik wil, er word er maar 1 betaald voor zijn werk #tegendebakker
— Roy Hornstra (@RoyHornstra) 3 mei 2017
“De eerste 12 broden betaal ik niet, want het gaat om een langdurige opdracht.” #tegendebakker https://t.co/qBZiX45E9Q
— Eveline Meijer (@_eefj) 3 mei 2017
Aanleiding voor verandering?
In de Verenigde Staten speelde dezelfde discussie. Deze heeft onlangs geresulteerd in een wet die verbiedt om mensen gratis voor je te laten werken. De vraag is: is dat in Nederland ook nodig? Worden deze omstreden vacatures een reden om een dergelijke wet in te voeren?
Komende weken moet dat blijken. Ondertussen gaat #tegendebakker rustig door.
Word jij weleens gevraagd om gratis te werken? We horen graag je verhaal!
LEES OOK: Het belang van arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp’ers [expertcolumn]
Vele ZZP-ers (gedwongen starters in het ondernemerschap) kunnen amper voorzien in eigen onderhoud, kunnen geen pensioenreservering betalen en/of een fatsoenlijke arbeidsongeschiktheidsverzekering.
ZZP-ers zouden daarom massaal niet meer voor belachelijk lage uurtarieven aan de slag moeten willen gaan, laat staan voor nop te werken, onder het motto van een inwerkperiode.
De opdrachtgever wentelt heel gemakkelijk risico’s af op de zpp-er, die net als de arbeider in de beginjaren van de jaren 1910-1920 aan de fabriekspoort moet schooien om werk. Wat in de vorige eeuw is bereikt aan collectieve voorzieningen en zekerheden, heeft Nederland de afgelopen tien tot vijftien jaar zo goed als volledig weer afgebroken.
Vraag je een werknemer die in loondienst komt tijdens de proeftijd gratis te werken ? Nee toch ?
Wanneer je echt die flexibele schil nodig hebt en daarvoor zelfstandigen inhuurt, da hoor je die minimaal het brutoloon + het werkgevers aandeel uit te betalen dat je ook voor die medewerker in vaste dienst zou betalen. Dan kan de freelancer zich normaal verzekeren en sparen voor de oude dag.
Bevalt de freelancer niet ? Dan stuur je die gewoon weg, dat is is juist de lol van het hele verhaal !
Wanneer je als werkgever ook maar een klein beetje onderbetaalt en wel gebruik maakt van het gemak van de ontbrekende ontslagbescherming dan ben je in mijn ogen een ordinaire afperser.
Afpersing is strafbaar
ZZP-er moet? Dat zijn twee woorden die in mijn beleving niet bij elkaar horen. Je bent ondernemer en hebt zélf een bedrijf!! Je kunt dus werken waar, wanneer en met wie je maar wilt. Ondernemers die gratis gaan werken die kiezen daar zelf voor, je kunt namelijk ook gewoon “NEE” zeggen.
Misschien klinkt het heel hard wat ik ga zeggen. Maar wanneer je als ondernemer gaat klagen, vingerwijze, piepen en in een slachtofferrol schiet dan kun je beter je KvK nummer weer inleveren en iets anders gaan doen. Sorry, maar dan ben je gewoon niet geschikt. Dat is niet erg maar wel belangrijk om in jezelf te ontdekken. Wanneer je liever hebt dat anderen je leven leiden dan is dat ook een keuze, maar daar hoort geen ondernemerschap bij. Ondernemers werken voor eigen risico en hebben gekozen om zelf verantwoordelijk te zijn voor hun leven.
Ben je wél ondernemer dan betekent dat automatisch dat je geen werknemer bent. Dat betekent dat niemand jou bepaalde arbeidsvoorwaarden kan opleggen. Besef je je dat wel? Doet iemand dat namelijk wél dan ben je volgens de wet sowieso geen ondernemer en moet je opdrachtgever premies gaan afdragen omdat er dan sprake is van een verkapte dienstverband … wanneer je dat wel doet ben je beide eigenlijk in overtreding en zou je werkgever (is iets anders als een opdrachtgever) een naheffing kunnen gaan verwachten.
Het is heel simpel. Als een bedrijf geen geld heeft om jou te betalen dan is dat hun probleem, en dat hoef jij niet op te lossen. Ik kan ook wel naar de Porsche-dealer gaan en zeggen “Hoi beste autoverkoper, ik wil graag die 911 meenemen. Maar ik heb er alleen geen geld voor. Maar weet je, als ik er nou gewoon gratis in rijd dan hebben jullie wat meer exposure op de weg. Lijkt me een win-win situatie!”